1500 CKV-docenten, hup op straat!!

Massaontslag bij Organon in Oss. NedCar in Born ontslaat alle medewerkers. Dikke verhalen en flink veel aandacht in de media. Nu dreigen er 1500 vakdocenten voor CKV op straat te komen en je hoort er niks over – behalve vandaag een kort bericht in de Volkskrant, pagina 11*). Dat verbaast me, want zelfs de leerlingen zijn erop tegen dit vak af te schaffen. Hoe zit dat? Waarom komen de kranten er niet mee?

Mijn blog vorige week heeft veel reacties opgeleverd, maar lang niet genoeg. Voelt men zich overvallen door het wetsvoorstel om CKV af te schaffen? Toch stuurde de minister eerder een brief over haar voornemen CKV niet meer verplicht te stellen naar de Kamer - die deze ook behandelde – en zegt zij de onderwijsverenigingen geraadpleegd te hebben. Maar dat is niet waar. Die zijn nu juist hard doende haar van dit rare idee af te helpen. Want hoe kun je met droge ogen zeggen dat je de kwaliteit van een vak wilt verhogen als je dat vak vervolgens afschaft en er niets voor in de plaats stelt. Excuus, Van Bijsterveldt stelt er wel iets voor in de plaats: ruimte!

Veel ruimte voor vakdocenten omdat hun werk ophoudt! Met een rekensommetje zie je dit direct. Het vak afschaffen: (geen vak=geen lesuren) + (geen lesuren=geen docentenformatie) + (geen docentenformatie=geen docenten) + (geen docenten=geen kwaliteit) = 0 kwaliteitsverbetering + zo'n 1500 vakdocenten op straat. En ruimte in veel culturele instellingen, omdat die een stuk minder bezocht zullen worden als CKV wegvalt.

Half deze week telde ik al ruim honderd reacties op de internetconsultatie. Op een enkeling na pleit iedereen voor behoud van Culturele en Kunstzinnige Vorming. Gewezen wordt op het advies van de Verkenningscommissie waarop de minister nog geen antwoord heeft. En op het feit dat, in een wereld vol krachten en crossovers van culturen en subculturen, het gros van de leerlingen nauwelijks iets weet van cultuur en kunst. Vandaar ook de kreet: behoud 'Bildung' in het voortgezet onderwijs. CKV-docenten vinden het ook een lachertje om bij Nederlands of geschiedenis dan maar iets aan CKV te gaan doen. Die collega's zijn niet geschoold in kunstvormen als film, beeldende kunst, muziek, dans of theater, de basis van het vak CKV. En hoe zit het dan met de opdracht van het onderwijs creatieve, zelf nadenkende jonge mensen op te leiden die de broodnodige vernieuwing in onze maatschappij kunnen brengen; in staat ook met authentieke en originele oplossingen te komen voor de problemen in onze wereld? Daar draagt CKV toch aan bij?

Van Bijsterveldt-Vliegenthart over CKV in de Tweede Kamer: 'Daar ga ik naar kijken, want voordat ik het loslaat, voordat ik mijn oude schoenen weggooi, wil ik wel even nieuwe schoenen aangeschaft hebben.' Gezien haar wetsvoorstel loopt de minister nu barrevoets rond, samen met die 1500 CKV-docenten.

*) Hé, en nu word ik gebeld door Radio 1, dus wie weet komt er nog meer beweging in de zaak!

Voor discussie over de ruimte die CKV-docenten en culturele instellingen krijgen door afschaffing van het vak CKV, zie het Netwerk Cultuureducatie op LinkedIn.

Nieuwe eindexamens kunstvakken, de vorm is er, nu de inhoud

Lessen, leren, stressen, oefenen, herhalen. Weten jullie nog hoe het voelde toen het eindelijk zover was? De eindexamens zijn bijna voorbij en duizenden leerlingen zwoegden dit jaar in tropische zalen, dat blijkt wel uit de vele klachten over de warmte op de examenklachtenlijn. Ook voor de kunstvakken waren er dit jaar weer examens. Velen begonnen daar op 14 mei hun examenperiode mee.
Leerlingen in het voortgezet onderwijs krijgen afhankelijk van schoolkeuze en gekozen profiel lessen CKV, KCV, kunstvakken oude stijl zoals tekenen, handvaardigheid, textiele werkvormen en muziek, en de nieuwe zoals Kunst Algemeen en theorie en praktijk van dans, drama, beeldende vormgeving of muziek. Na alle praktijkexamens op school is er een centraal theoretisch examen. Voor leken is de huidige situatie van de kunstvakken en de examinering ervan een warboel. Daar komt nu echt verandering in als de aanbevelingen van de Verkenningscommissie Kunstvakken overgenomen worden.
Op het preadvies van vorig jaar oktober volgt nu het definitieve. In Kunst van het Nieuwe: vier disciplines, één doel, zet de commissie in een aantal helder verwoorde aanbevelingen uiteen hoe zij de kunstvakken in het voortgezet onderwijs in de toekomst ziet. Oude en nieuwe stijl kunstvakken worden vervangen door één nieuw kunstvak met de disciplines beeldende kunst en vormgeving, dans, muziek en theater (geen drama!). Elk kunstvak bestaat uit de componenten vakpraktijk, vaktheorie en kunst en cultuur van de 20^ste en 21^ste eeuw. Naast het schoolexamen stelt de commissie voor het centraal theoretisch examen te behouden.
De commissie concentreert zich in het advies voornamelijk op de formele vormgeving van vakken en examens en de uitvoerbaarheid ervan. Voor de ontwikkeling van de inhoud wil de verkenningscommissie een vernieuwingscommissie in het leven roepen. Die krijgt dan de opdracht de ideeën van de commissie inhoudelijk uit te werken om te komen tot een nieuw examenprogramma met eindtermen, een kerncurriculum voor de vaktheorie van de vier kunstvakken, een kerncurriculum voor kunst en cultuur van 20^ste en 21^ste eeuw, een programma van eisen voor een overkoepelend examenthema, examenpilots en onderzoek naar haalbaarheid, onderwijsbaarheid en toetsbaarheid van het examenprogramma.
Die vernieuwingscommissie krijgt een klus van jewelste, als je het mij vraagt; maar wel een mooie klus…

Voor discussie over het advies van de Verkenningscommissie, zie het Netwerk Cultuureducatie op LinkedIn.
Zie ook de discussie op digischool.

Het moet anders: kunstvakken tweede fase voortgezet onderwijs

Alles moet anders, zei OCW. Een tweedeling in examenvakken 'oude' en 'nieuwe' stijl kan niet meer, zei OCW. Het is veel te duur, zei OCW. Kom met een voorstel, zei OCW. Er moet wel een breed draagvlak voor zijn, zei OCW. En denk erom: geen centrale praktijkexamens voor de kunstvakken! Dat was in een notendop de opdracht van het ministerie aan de Verkenningscommissie Kunstvakken in april 2010.
Juli 2011 was het zover. De commissie was eruit. Het zware werk was gedaan en het preadvies klaar voor discussie. Je kon er op reageren door te vertellen wat je sterk vond, waar je twijfels bij had en welke andere opmerkingen je nog had. Op 1 oktober kwamen een kleine veertig mensen bij elkaar om over het advies te praten. Zij waren er speciaal voor uitgenodigd. Het waren deskundigen uit het voortgezet onderwijs en van kunstvakdocentenopleidingen. Plus deskundigen van universitaire docentenopleidingen en kunstvakverenigingen, Cultuurnetwerk Nederland, CITO, SBKV, CJP en SLO.

Kort samengevat stelt de commissie voor vier kunstvakken te blijven onderscheiden: beeldende vormgeving, dans, drama/theater en muziek. Elk kunstvak bestaat uit een praktijkdeel, vaktheorie en 'elementen' uit de cultuurhistorie van de 20ste en 21ste eeuw. Om theorie en praktijk met elkaar te verbinden gaan leerlingen met een centraal thema aan de slag. Dat thema wordt in principe voor drie jaar vastgesteld, geïnspireerd op hedendaagse kunst en cultuur.

De discussie met belanghebbenden en belangstellenden spitst zich toe op de invulling van de vaktheorie, de afbakening van het centrale thema, de reflectie-schrijfopdracht en de negen keer in het advies naar voren komende wens om interdisciplinair samen te werken. Dit laatste is vooral merkwaardig, omdat de commissie tegelijkertijd zegt uit te gaan van die vier kunstvakken. Wat betekent die interdisciplinaire kunstpraktijk dan precies? Waar moeten we aan denken? Aan samenwerkingspraktijken in het Bauhaus, een Gesamtkunstwerk of de schoolmusical? Diepgaand werken vanuit één kunstdiscipline lijkt me al pittig genoeg voor een examenkunstvak.
Bij het begrip 'vaktheorie' wordt in het advies de suggestie gewekt dat de formalistische kunstbeschouwing voorop staat en dat met de kunstgeschiedenis slechts een opsomming van stijlen bedoeld is. Dat zou een onwenselijke verarming zijn vergeleken met de huidige inhoudelijke aandacht voor theorie en praktijk!
En de reflectie-schrijfopdracht wordt een onzinnige extra belasting voor docent en leerling. Natuurlijk, elke leerling moet zich mondeling en schriftelijk kunnen uitdrukken (en het liefst in elk vak), maar moet dit in het examen getoetst worden? Wat je aan de ene kant als belasting weghaalt wordt aan de andere kant nieuw ingevoerd!

Ik heb respect voor het werk van de commissieleden. Van hen worden nu beslissingen verwacht die voldoende draagvlak hebben voor veranderingen. Mocht dit niet lukken dan neemt OCW misschien weer de kans het zelf te beslissen, geen of weinig rekening houdend met welk draagvlak dan ook.

Reacties op het preadvies.

Voor discussie over interdisicplinair werken bij eindexamen kunstvakken, zie het Netwerk Cultuureducatie op LinkedIn.