Cultuureducatie, hoe dan ook

Bij alle somberte over het beleid voor cultuureducatie van sommige provincies en gemeenten zoek ik naarstig naar lichtpuntjes. Met de Kamerverkiezingen in aantocht heb ik in verkiezingsprogramma's mijn heil gezocht. Alle Kamerpartijen presenteerden onlangs hun programma, behalve VVD en PVV. En, lichtpuntje, de meeste politieke partijen vinden cultuureducatie in het onderwijs belangrijk.

De SP, die in de peilingen met de VVD een nek-aan-nek-race aangaat, zegt: 'Cultuureducatie in het onderwijs is van groot belang. De cultuurkaart verdient daarom ondersteuning'. De PvdA vindt dat cultuuronderwijs op school begint. 'Onderwijs in kunst en cultuur heeft een enorme betekenis voor de persoonlijke ontwikkeling van het kind. [ … ] Alle gesubsidieerde culturele instellingen (theaters, musea, etcetera) moeten educatie als een van hun kerntaken opnemen'.

Ook de partijen van het 'lente-akkoord' breken een lans voor cultuureducatie. GroenLinks pleit voor 'extra ondersteuning voor kunst- en cultuureducatie, jeugdtheater en de ontwikkeling van nieuw cultureel talent'. D66 zegt dat elk kind kennis moet kunnen maken met cultuur. 'Daarom wil D66 aandacht voor cultuur op elke basisschool. En wordt de cultuurkaart in nieuwe vorm voortgezet'. Ook de ChristenUnie vindt het belangrijk dat kinderen en jongeren met kunst en cultuur in aanraking komen. 'Kunst- en cultuureducatie is een belangrijk onderdeel van hun vorming en een waardevolle aanvulling op het reguliere onderwijs. Scholen kunnen hier heel goed in vrijheid een eigen invulling aan geven. Provinciale instellingen voor kunst- en cultuureducatie kunnen hierbij behulpzaam zijn door een breed aanbod van lespakketten samen te stellen'.
Het CDA zegt te 'staan voor een samenleving waarin mensen al op jonge leeftijd via educatie en participatie met cultuur in aanraking komen', met 'aandacht voor cultuur en sport voor kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar'.
En van de VVD weten we het nog niet. Uitgaande echter van de opvattingen van de huidige VVD-staatssecretaris mag je verwachten dat hij bij zijn programmacommissie een flinke lans voor cultuureducatie breekt. Om ook zelf die lans te breken heb ik samen met collega's van andere landelijke instellingen het belang van kunst- en cultuureducatie en participatie nog eens in een visiedocument onderbouwd.

Overigens maakt de christelijk-rechtse SGP zoals gebruikelijk geen woord vuil aan cultuur - behalve dat 'de EU zich daar niet mee moet bemoeien'. De PvdD daarentegen vindt dat cultuur mensen helpt 'buiten de gebaande paden te denken; en dat heeft de samenleving hard nodig'.

En als de PVV de verkiezingen en de formatie wint rest ons nationalistisch geschiedenisonderwijs, getuige het programma uit 2010: 'De Canon van de Nederlandse geschiedenis wordt verplicht. Kinderen leren nu over hoe mooi de islam is en dat het een verrijking is van Nederland, maar wat de Tachtigjarige Oorlog was, is hen onbekend. Onze heroïsche vaderlandse geschiedenis mag meer in het zonnetje worden geplaatst'. Ook een lichtpuntje, toch?

Deelname aan kunst en cultuur: weerloos, waardeloos, waardevol?

Tekst van de dichter Lucebert, sinds 1978 als neon lichtregel te zien in het centrum van Rotterdam. (segbars.nl/nl/neons/vaiww.html)

Zaterdag op een feestje vertelde een van mijn vrienden mij over een nogal in het oog springende advertentie. In de papierbak van mijn gastheer vond ik hem, als een dakloze wroetend tussen het afval. Paginagroot in het Brabants Dagblad (13 maart 2010) vroegen grote Tilburgse ondernemers de nieuwe gemeenteraad uiterst terughoudend te zijn met bezuinigingen op de cultuurbegroting.

De ondertekenaars, waaronder onderwijsinstellingen, bouwbedrijven, banken, advocatenkantoren en woningbouwcorporaties, noemen culturele activiteiten waardevol en prikkelend voor de verbeelding. Culturele activiteiten zijn – zo vat ik het samen – cruciaal om mensen te blijven inspireren: ze bieden zicht op de zin van het bestaan en zorgen daarnaast voor een prettige leefomgeving. Bij de vraag cultuur op de agenda te houden spelen ook economische motieven een rol.
De Tilburgse ondernemers zijn ervan overtuigd dat de financiële effecten van bezuinigingen op cultuur gering zijn, terwijl het negatieve maatschappelijke effect juist zeer groot is.

Een ander bericht. De PVV, de partij met de meeste raadszetels in Almere, slaagde er naar eigen zeggen niet in om een werkende coalitie te vormen. Na de waarschijnlijk kortste overlegronde in de geschiedenis, hing raadslid - en Tweede Kamerlid - De Roon de lier aan de wilgen. Veelzeggend omdat een van de struikelblokken de uitgaven voor kunst en cultuur vormden. 'De PVV ziet kunst en cultuur als het toefje slagroom, wij zien cultuur juist als het gist dat het brood laat rijzen', aldus D66-fractievoorzitter Cocky Kuipers. Enkele weken eerder had PVV’er Fritsma, raadslid in Den Haag en Tweede Kamerlid, het er ook al over: 'We kunnen in deze stad bij kunst en cultuur en dat soort onzinuitgaven makkelijk 150 miljoen per jaar weghalen'.

De PVV - en ook andere partijen, zo lijkt het - toont zich met deze uitspraken een tegenpartij voor wie 'van alles weer waardeloos is' waartegen 'alles van waarde weerloos is'. Wie kunnen dit beter uitdrukken dan kunstenaars?!

Een kunstverhaspeling van Luceberts tekst, sinds 1997 op de gevel van een ateliergebouw in Rotterdam-Zuid, overigens: met subsidie van het Centrum voor Beeldende Kunst. (flickr.com/photos/81512875@N00/126243315)