Wie doet wat?

Een felle slagregen, helledonder en bliksem, iedereen doornat en tot op het bot verkleumd. En dat in Heilig Landstichting waar we samen met Kunstfactor twee weken geleden het seizoen startten met de werkconferentie 'Wie doet wat?'. Gelukkig is het die dag nog goed gekomen. Zowel met het weer als met de geestdrift van de deelnemers.

Centraal in de discussie stonden de culturele loopbaan en de actieve en reflectieve cultuurdeelname in de levensloop. Hoe geven kinderen, jongeren en volwassenen vorm aan hun cultuurdeelname? Wat hebben zij daarvoor nodig? Maar ook, wie is daarvoor verantwoordelijk en wie zijn erbij betrokken? Je kon goed merken dat iedereen fris van vakantie terug was. Levendig dacht de zaal na over deze complexe vraag, met veel gelach, stevige uithalen en heldere statements.
We spraken over de verantwoordelijkheden van de overheden ten aanzien van de culturele infrastructuur die nodig is om vorm te kunnen geven aan zo'n loopbaan. Over het belang van goed onderwijs in de kunstvakken en over de kwaliteit van cultuureducatie in en buiten de school. En ook natuurlijk over het toezicht op kerndoelen en eindtermen. Hoe zorg je ervoor dat scholen doen wat ze beloven. Bijna alle scholen hebben hun visie op cultuureducatie immers schriftelijk vastgelegd, met beloftes over het vergroten van kennis en vaardigheden op het gebied van kunst en cultuur, over de deelname aan kunst en cultuur buiten school en over talentontwikkeling.

Welk aspect van de culturele loopbaan we ook bespraken, we waren het erover eens dat een (lokale) culturele infrastructuur hard nodig is, niet alleen voor het onderwijs, maar zeker ook voor het leven na de schooltijd. Toch, vaak blijven we in onze eigen beelden steken. We vroegen Erik Lenselink van NOC*NSF dan ook om te vertellen hoe het er in de sportsector aan toe gaat. Anders dan voor de culturele sector wordt de rijkssubsidie voor de sportsector verhoogd. Zijn advies is: zorg dat de hardware (accommodatie), de content (het aanbod) en de software (begeleiding) in balans zijn en dat de financiering daarvan ook helder is. In de sportwereld zijn de accommodaties voor het merendeel de verantwoordelijkheid van de gemeenten, het aanbod is de verantwoordelijkheid van de sportbonden en de begeleiding is een gedeelde verantwoordelijkheid. Zijn analyse van de doorsnee sportieve loopbaan laat voorts zien waar extra inspanningen nodig zijn: bij het tegengaan van uitstroom van sportdeelname onder jongeren (12-18 jaar), voor een sportief aanbod voor jongvolwassenen dat past in hun drukke bestaan met gezin en carrière in opbouw, en om senioren te verlokken te sporten. Verder mag de basis nog steviger en moet elke basisschoolleerling aan sport doen (dat is nu 87%).

En nu wij! Nu zijn wij aan zet om eensgezind werk te maken van de culturele loopbaan van iedereen. Ieder heeft immers het recht om 'vrijelijk deel te nemen aan het culturele leven van de gemeenschap en om te genieten van kunst'. En dat bevorderen wij – nu en straks - graag.

Zie voor reacties ook het Netwerk Cultuureducatie op LinkedIn.

Hoop voor de toekomst

De dag na de verkiezingen stond Musis Sacrum (gewijd aan de Muzen) in Arnhem in het teken van de jaarlijkse Dag van de Cultuureducatie. Centraal thema was talentontwikkeling. Veel inspirerende voorbeelden passeerden de revue.
Onvermijdelijk ging de aandacht ook uit naar de economische crisis die zijn tol eist. Veel culturele en cultuureducatieve instellingen hangen bezuinigingen boven het hoofd. De vraag is vooralsnog waar de hardste klappen zullen vallen. In de provincie Noord-Holland liggen er al plannen klaar, en ook in sommige gemeenten, zoals in Purmerend. Een platform om samen positieve en minder positieve ontwikkelingen te delen én er iets aan te doen is ons Netwerk Cultuureducatie op LinkedIn. Al uw input is daarbij welkom!

Hoe de nabije toekomst er voor cultuureducatieprofessionals zal uitzien, hangt af van de coalitie die uit de verkiezingsuitslag komt rollen. De bal ligt nu bij de grootste partij, de VVD, die ingrijpend wil bezuinigen, ook op kunst en cultuur. De VVD wil cultuursubsidies met een kleine 200 miljoen euro beperken en de cultuurkaart afschaffen. Culture­le instellingen moeten een groter deel van hun inkomen zelf verwer­ven. Provincies moeten zich beperken tot een aantal taken en jeugdzorg en cultuurbeleid afstoten.

Zolang er geen nieuw coalitieakkoord is, blijft er hoop. We blijven er als samenwerkende instellingen op het gebied van cultuurparticipatie op hameren dat voor een inhoudelijk goede toeleiding tot kunst en cultuur een adequate infrastructuur van levensbelang is en blijft. Jong en oud moeten kansen krijgen hun talenten te leren kennen en te ontwikkelen, ook op het terrein van kunst en cultuur. Daar heeft de hele samenleving belang bij.
Een inspirerend voorbeeld van zo'n talent dat zich ontwikkelt, is de door Kunstbende gescoute singer- songwriter Maya Mertens (17). Maya gaf in Musis Sacrum een indrukwekkend optreden en nam de zaal op sleeptouw, onder meer met een aan de actualiteit gewijd akoestisch nummer. Ook zij was bezorgd, maar hoopvol. ‘Ik hoop dat jullie hier volgend jaar weer allemaal zijn om elkaar te inspireren!’, sprak zij uit.
Voor een indruk van haar talenten, zie www.album.nl

Kunstbende

Holland heeft talent nodig… en daarbij passend beleid

Ieder mens heeft talenten. De kunst is te ontdekken welke dat zijn en hoe je kunt helpen die verder te ontwikkelen. Sterke punten opsporen en versterken dus! Waarom is dit zo’n topic bij beleidsmakers en in de culturele sector?

Het Innovatieplatform, in 2003 opgericht om de innovatiekracht van Nederland te versterken, schreef over talentontwikkeling het volgende: 'Het onderwijs legt tot nu toe sterk de nadruk op de ontwikkeling van cognitieve vaardigheden. Creatieve, sportieve of communicatieve vaardigheden krijgen veel minder aandacht. Dit leidt tot onderwijs waarin veel talenten van leerlingen en studenten onvoldoende worden ontwikkeld, waarin leerlingen, studenten en ouders onvoldoende mogelijkheden hebben om het onderwijs te kiezen dat bij hen past…' (Leren excelleren. Talenten maken het verschil, juni 2005). ‘Goede rapporten’, leverde het Innovatieplatform tot nog toe op, aldus econoom Van der Zwan, ‘maar het ontbreekt aan de vertaling in beleid’ (NRC 01 05 2010). Het gekke is dat het platform in zijn laatste rapport 'Nederland 2020, terug in de top 5' geen woord meer besteedt aan kunst en cultuur.

Niet alleen bij beleidmakers staat talentontwikkeling in de belangstelling. Veel jongeren – en ook ouderen - dromen ervan net zo beroemd te worden als hun idolen en willen daarom hun talenten laten zien en ontwikkelen. Zij kunnen daarvoor terecht bij tv-talentenshows van Idols, So you wanna be a popstar, Dancing on ice tot Holland's got talent.

Voor beleidsmakers is talentontwikkeling van belang vanuit het streven naar cultureel burgerschap, cultuurparticipatie, diversiteit en het aanspreken van nieuwe doelgroepen. Recent onderzoek van het SCP bevestigt het vermoeden dat kinderen uit arme gezinnen minder kansen hebben om hun talenten te ontwikkelen. Ongeveer één op de vijf kinderen van vier tot achttien jaar kan door het lage besteedbare inkomen van de ouders, niet of veel minder deelnemen aan bijvoorbeeld toneelles, muziekles of sport. Pas als je ook onder deze toch omvangrijke groep talenten opspoort en ontwikkelt is er sprake van 'maximale ontwikkeling van alle talenten waarover de Nederlandse bevolking beschikt', zoals bepleit door het Innovatieplatform. 'Leren excelleren': dat verdient bij uitstek aandacht om de participatie, integratie en welstand van dit deel van onze bevolking te bevorderen.

Talentontwikkeling is het thema van de Dag van de Cultuureducatie op donderdag 10 juni 2010

De brochure 'Alle kinderen doen mee!' (NISB en Cultuurnetwerk Nederland) laat zien hoe sport en cultuur zijn in te passen in gemeentelijk armoedebeleid.

Sociale uitsluiting bij kinderen: omvang en achtergronden, Roest, A., Lokhorst, A.M. & Vrooman, C. (2010). Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Meer over talentontwikkeling