Het staat of valt met de leraar

Ons jubileumjaar is bijna voorbij. Het was vooral een jaar van hard werken en vooruit kijken; naar het nieuwe kennisinstituut voor cultuureducatie én amateurkunst. Toch keek ik af en toe ook trots stiekempjes terug. Terecht, als ik de meningen hoor van de geïnterviewden in de filmpjes op onze website. En, wat mensen misschien niet weten is dat we ons vanaf het begin ook hebben ingezet voor cultuureducatie op de pabo's. Vanuit het idee dat cultuureducatie in de basisschool op de pabo begint.

In 2001 startte het kersverse Cultuurnetwerk in opdracht van OCW met de uitvoering van onderdelen van het landelijke beleidsprogramma Cultuur en School. Bij de pabo's was het doel cultuureducatie te versterken. De eerste jaren stonden in het teken van uitwisseling, visievorming, samenwerking en verankering van cultuureducatie in de pabo's. Vanaf 2006 verdiepten we ons met de pabo's in de kwaliteit van cultuureducatie in de lerarenopleiding. We ontwikkelden samen het Handboek voor cultuureducatie en de Cultuurmonitor Pabo. Hiermee konden pabo's cultuureducatie koppelen aan beroepstaken en competenties van aankomende leraren. Ook werd de cursus icc door veel pabo's ingebed in minoren.

Een aantal pabo's werkt met subsidie van het ministerie in cultuurwerkplaatsen waarin zij specifieke vraagstukken uit de praktijk onderzoeken. Zo keek de pabo van de Hanzehogeschool Groningen naar de rol van de leraar bij cultuureducatie in een krimpgebied. Op de Iselinge Hogeschool in Doetinchem ontwikkelde de academische pabo lesmateriaal waarin kunst en filosofie samenkomen. En de Academie voor educatie in Vlissingen draagt met de cultuurwerkplaats bij aan de ontwikkeling van een Kinderkunstweek in heel Zeeland. En dankzij onze bijeenkomsten is er in tien jaar tijd een hecht kennisnetwerk ontstaan waarin wij van elkaar leren. De voortgang daarvan kun je op Cultuurplein volgen.

Twee termen staan en stonden steeds centraal: de leraar als cultuurdrager en als cultuuroverdrager. Want voordat je als leraar in kunst- of erfgoedonderwijs kunt onderwijzen, moet je je eigen culturele bagage kennen. Je hoeft deze vakken niet zelf diepgaand te beheersen, daarvoor zet je collega's of partners in, maar je moet wel de waarde van kunst en cultuur ervaren hebben. Goede cultuureducatie staat of valt met de houding van de leraar. Ik was dan ook blij dat de staatssecretaris sterk in wil zetten op cultuureducatie in de basisschool en op pabo's. Wij werken daar verder aan, samen met de pabo's, en niet alleen nu maar ook straks in ons nieuwe kennisinstituut.

Voor discussie over wat leraren in hun opleiding moeten meekrijgen, zie het Netwerk Cultuuredcuatie op LinkedIn.

LinkedIn-discussie leidt tot symposium voor alumni

Mijn blogpost eind vorig jaar over de relatie tussen kunstonderwijs en vaardigheden voor de 21ste eeuw, heeft op ons LinkedIn netwerk een interessante discussie uitgelokt. Er kwamen reacties binnen over creatieve competenties, zoals divergent denken, en over vakoverstijgende projectmatige benaderingen, zoals het verbinden van CKV met andere vakken. Ook werd de noodzaak naar voren gebracht dat kunstvakdocenten zelf ook meer 'out of the box' moeten gaan denken.

Heel concreet werd het idee geopperd - en onderschreven - om gezamenlijk een symposium te organiseren om visie en kennis over dit onderwerp te delen. Vertegenwoordigers van enkele docenten- en masteropleidingen, (school)vakverenigingen en Cultuurnetwerk Nederland zijn vervolgens bij elkaar gekomen. Afgesproken is om op 7 oktober 2011, samen met Fontys Hogeschool voor de Kunsten in Tilburg, een symposium te organiseren waarin onderzocht wordt op welke wijze onderwijs in de kunstvakken kan bijdragen aan het verwerven van vaardigheden waarmee jongeren adequaat kunnen functioneren in onze kennismaatschappij. En, het is de bedoeling dat dit eerste symposium een vervolg krijgt!

Doelgroep van het symposium zijn alumni van alle docentopleidingen in de kunstvakken - beeldend, muziek, theater, dans - en de masters kunsteducatie. Deelnemers wisselen met elkaar ervaringen uit over de bijdrage van de kunstvakken aan 21ste eeuwse vaardigheden. Ik heb het dan over internationaal breed gedeelde sleutelvaardigheden als samenwerking, communicatie, nieuwe vormen van geletterdheid, sociale en/of culturele vaardigheden, creativiteit, kritisch denken en probleemoplossend vermogen. Dit zijn weliswaar generieke vaardigheden die bij alle vakken aan bod komen, maar juist het kunstonderwijs biedt veel mogelijkheden om te zorgen dat leerlingen deze competenties ontwikkelen. Welke mogelijkheden daarvoor gebruikt worden – per discipline of juist interdisciplinair – daar ben ik benieuwd naar. Ik kijk er naar uit om hierover met de nieuwe generatie kunstvakdocenten in gesprek te gaan.

Kijk met deze bril op trouwens ook eens naar Pavlov, waarin actrice, regisseur en schrijfster Sanne Vogel onderzoekt waar haar veelzijdige creatieve talent vandaan komt, aangeboren of aangeleerd?

Zie voor reacties ook het Netwerk Cultuureducatie op LinkedIn.