Kip of ei?

Is creativiteit de kip en de economie het ei, of is het juist andersom? Creativiteit en economie hebben elkaar nodig, maar hoe werkt dat precies? Nieuwe, goed in de markt liggende producten en diensten ontwikkelen achter je pc of op het werk gaat niet vanzelf. Daar is een dosis creativiteit bij nodig. Je houdt een economie niet draaiende zonder creativiteit. En een economie ontwikkelt zich niet zonder creativiteit in kunst en cultuur. Cultuur en economie zijn op elkaar betrokken: zonder betrokkenheid geen ontwikkeling.

Het Lectoraat Kunst en Economie van de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht probeert met een onderzoek naar het meerjarige Cultuur-Economieprogramma 'Ongezouten' van het Kunstenlab in Deventer, de effecten van samenwerking tussen kunstenaars en ondernemers in kaart te brengen. De stelling is dat autonome kunstenaars een positieve bijdrage kunnen leveren aan bedrijfsinnovaties. Dat idee blijkt ook te kloppen. Voor het onderzoek vervulden kunstenaars de rol van kunstenaar-coach en hielpen ondernemers op gang. Die waren lovend over hun nieuw verkregen inzichten en de verfrissende manier van werken en denken. Toen zij hun ervaringen inzetten in hun onderneming was een stijging van efficiency en omzet te zien.

De kunstenaars, aldus rapporteur Giep Hagoort, hebben niet zoveel aan deze samenwerking; zij gaan er financieel weinig op vooruit. Je zou veronderstellen dat samenwerken voor beide partijen een win-win situatie is: de een wordt ondernemender, de ander wordt creatiever en wint aan innovatiekracht. Weer zo'n 'kip of ei' vraag: moet je een ondernemer aan een kunstenaar koppelen of een kunstenaar aan een ondernemer?

Darren Henley geeft in zijn onlangs gepubliceerde rapport 'Cultural Education in England' vierentwintig aanbevelingen voor toekomstig cultuureducatiebeleid. Een ervan heeft betrekking op 'design', dat naar zijn mening een belangrijker plaats moet krijgen in het curriculum. Jammer genoeg gebruikt Henley een negatief argument, namelijk de angst dat snel groeiende economieën, zoals de Chinese, de Engelse designers zullen verdringen. Angst is altijd een slechte raadgever, dus om op grond van zulke motieven je curriculum te bepalen, lijkt me een slecht plan.

Ik neem aan dat de kunstenaars - of noem ze kunstenaar-coaches - bij hun samenwerking met de Deventer ondernemers níet direct dachten aan verdringing, maar eerder aan verrijking: 'Wat hebben we er samen aan!' En dan maakt het niet uit of je kip of ei bent.

Zie ook Kunstenlab en Cultuurplein Magazine 05.

Nieuwe media en spelen

Bent u geïnteresseerd in onderzoek? Dan heeft u misschien al gezien wie de keynote spreker is op onze Conferentie Onderzoek in Cultuureducatie. We kozen dit jaar voor Andrew Burn van de University of London. Andrew is hoogleraar media-educatie en gespecialiseerd in nieuwe media-geletterdheid op school. Een onderwerp dat ook valt binnen het domein van het lectoraat kunsteducatie van onze conferentiepartner van dit jaar, de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU).

Twee van mijn medewerkers zochten Burn op in Londen. Zij namen tevens deel aan de door hem georganiseerde conferentie Children's Playground Games and Songs in the New Media Age over een onderzoeksproject naar de invloed van mediacultuur op kinderspel. Het onderzoek was uitgevoerd op twee schoolpleinen door een ongebruikelijke alliantie van wetenschappers op de terreinen folklore en nieuwe media. Onderdeel van het project is een prachtige website van de British Library waar digitaal materiaal verzameld en ontsloten wordt over de spellen die kinderen op speelplaatsen spelen en de liedjes die ze er zingen. Deels ontworpen en geïllustreerd door de onderzochte kinderen zelf.

Dit wordt echter niet het onderwerp waarover Burn op de onderzoeksconferentie spreekt. In een eerder artikel in Cultuur+Educatie vestigde hij de aandacht op esthetiek en creativiteit in media. En daarmee op de meerwaarde van de verbinding van media-educatie met beeldend onderwijs. Een kritische analyse, gecombineerd met artistieke productie, is volgens Burn essentieel voor het ontwikkelen van media-geletterdheid bij jongeren. Hij illustreert zijn theoretisch model van media-geletterdheid met voorbeelden uit zijn eigen onderwijspraktijk en uit praktijken die hij onderzocht. Samen met zijn collega David Buckingham werkt hij momenteel aan een model van leerprogressie op het gebied van media-educatie. Volgens mij ook zeer interessant voor de Nederlandse media-educatiewereld.

Vanaf 18 april kunt u zich inschrijven voor de vijfde editie van de Conferentie Onderzoek in Cultuureducatie, die op donderdag 23 juni wordt gehouden. Ik licht alvast een tipje van de sluier op over de andere onderzoeksthema's: de muziekdocent, leesgedrag, het meten van kwaliteit, en overdracht en actuele kunst.

Meer reacties op het Netwerk Cultuureducatie op LinkedIn.